चंद्रपूर :- एखाद्या छोट्याशा गावातून मोठी स्वप्ने घेऊन शहरात येणारे अनेक जण आपले भविष्य घडवतात; पण काही जण असेही असतात, जे स्वतःसोबत समाजाचे भविष्य घडवण्याचा संकल्प करतात. अशाच ध्यासाने कार्य करणारे नाव म्हणजे नरेश बनकर. पुस्तकांवर जीवापाड प्रेम करणारा हा युवक आज चंद्रपूर शहरात विद्यार्थ्यांसाठी, वाचनप्रेमींसाठी आणि सामाजिक चळवळींसाठी ज्ञानाची अखंड ज्योत पेटवून ठेवत आहे. छोट्या गावातून ज्ञानसेवेचा मोठा संकल्प नरेश बनकर हे एका छोट्याशा गावातून आलेले युवक. आई-वडिलांचा एकुलता एक मुलगा. स्वतःजवळ हक्काची शेती असतानाही केवळ आर्थिक स्थैर्यासाठी नव्हे, तर समाजकार्यासाठी त्यांनी चंद्रपूर शहर गाठले. त्यांच्या डोळ्यांसमोर एकच ध्येय होते “ज्ञान सर्वांसाठी उपलब्ध व्हावे.” आजच्या डिजिटल युगात मोबाईल आणि सोशल मीडियाच्या आहारी गेलेल्या पिढीसमोर पुस्तकांची ओढ निर्माण करणे हे खरे आव्हान आहे. पण नरेश बनकर यांनी हे आव्हान स्वीकारले आणि “पुस्तक वेडा” अशी ओळख कमावली. नामवंत लेखकांचे साहित्य एका ठिकाणी चंद्रपूर शहरात अनेक नामवंत लेखक, साहित्यिक, कवी आणि विचारवंतांचे साहित्य विद्यार्थ्यांना सहज उपलब्ध व्हावे, यासाठी त्यांनी प्रयत्नांची पराकाष्ठा केली आहे. अभ्यासक्रमातील पुस्तके असोत, स्पर्धा परीक्षांसाठी मार्गदर्शक ग्रंथ असोत किंवा सामाजिक, ऐतिहासिक, आंबेडकरी विचारसरणीवरील साहित्य असो—नरेश बनकर यांच्याकडे हवे ते पुस्तक उपलब्ध होते. विशेष म्हणजे, जर एखादे पुस्तक त्यांच्या संग्रहात नसेल, तर ते मागवून देण्याची जबाबदारी ते स्वतः घेतात. वाचकाने फक्त पुस्तकाचे नाव सांगायचे, बाकीची धडपड ते करतात. ही सेवा केवळ व्यवसाय म्हणून नव्हे, तर एक सामाजिक बांधिलकी म्हणून ते पार पाडत आहेत. घरपोच पुस्तक सेवा वाचनाची नवी दिशा आजच्या धकाधकीच्या जीवनात प्रत्येकाला पुस्तक दुकानात जाणे शक्य होत नाही. हीच गरज ओळखून नरेश बनकर यांनी घरपोच पुस्तक सेवा सुरू केली आहे. त्यांच्या भ्रमणध्वनी क्रमांक ८०५५७१७५१५ वर संपर्क साधल्यास हवे ते पुस्तक थेट घरपोच मिळते. ही सेवा विशेषतः विद्यार्थ्यांसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरत आहे. ग्रामीण भागातून आलेले विद्यार्थी, वसतिगृहात राहणारे युवक-युवती किंवा नोकरी करणारे वाचनप्रेमी सर्वांसाठी ही सेवा ज्ञानाची दारे उघडणारी ठरत आहे. सामाजिक व आंबेडकरी चळवळींसाठी योगदान नरेश बनकर हे केवळ पुस्तक विक्रेते नाहीत, तर ते सामाजिक जाणीव असलेले कार्यकर्तेही आहेत. सामाजिक तसेच आंबेडकरी चळवळींसाठी ते आपले होईल तेवढे योगदान देतात. समता, शिक्षण आणि बौद्धिक प्रबोधन यांचा विचार त्यांनी आत्मसात केला आहे.
महामानव डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी दिलेल्या “शिका, संघटित व्हा आणि संघर्ष करा” या संदेशाला अनुसरून त्यांनी शिक्षणाला केंद्रस्थानी ठेवले आहे. त्यांच्या कार्यातून ज्ञान प्रसाराचा एक सामाजिक आंदोलनच उभे राहताना दिसते. गरीब विद्यार्थ्यांसाठी मोफत पुस्तक उपक्रम नरेश बनकर यांच्या कार्यातील सर्वात हृदयस्पर्शी बाब म्हणजे गरीब व गरजू विद्यार्थ्यांसाठी मोफत पुस्तक उपलब्ध करून देण्याची त्यांची धडपड. आर्थिक अडचणींमुळे अनेक विद्यार्थ्यांना आवश्यक पुस्तके खरेदी करता येत नाहीत. अशा विद्यार्थ्यांना ते विनामूल्य पुस्तके उपलब्ध करून देतात किंवा सवलतीच्या दरात देतात. “पैशाअभावी कोणाचे शिक्षण थांबू नये,” हा त्यांचा ठाम विश्वास आहे. म्हणूनच ते पुस्तक दान, पुस्तक शेअरिंग आणि वाचनालयासारख्या संकल्पनांवरही काम करत आहेत. त्यांच्या या उपक्रमामुळे अनेक विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक आयुष्य उजळले आहे. निर्धार, निश्चय आणि समाजासाठी समर्पण आई-वडिलांचा एकुलता एक मुलगा असूनही स्वतःच्या शेतीकडे पूर्णवेळ लक्ष न देता, समाजासाठी ज्ञानसेवा करण्याचा निर्णय घेणे सोपे नाही. पण नरेश बनकर यांनी हा निर्णय केवळ घेतलाच नाही, तर त्यात सातत्यही राखले आहे. चंद्रपूर शहरात येऊन त्यांनी स्वतःची ओळख केवळ व्यवसायिक म्हणून नव्हे, तर “ध्येयवेडा पुस्तकप्रेमी” म्हणून निर्माण केली आहे. त्यांच्या प्रत्येक कृतीतून एक उद्देश स्पष्ट दिसतो समाजात वाचनसंस्कृती वाढवणे आणि ज्ञान सर्वांपर्यंत पोहोचवणे. वाचनसंस्कृती जपणारा युवक आज अनेक ठिकाणी वाचनसंस्कृती कमी होत असल्याची खंत व्यक्त केली जाते. मात्र नरेश बनकर यांसारखे युवक आशेचा किरण ठरतात. पुस्तकांशी नाते जोडणारा प्रत्येक विद्यार्थी उद्याचा सजग नागरिक घडवतो, यावर त्यांचा विश्वास आहे. ते केवळ पुस्तके विकत नाहीत, तर पुस्तकांची ओळख करून देतात, योग्य पुस्तक सुचवतात आणि विद्यार्थ्यांना अभ्यासाचे मार्गदर्शनही करतात. त्यांच्या या प्रयत्नांमुळे अनेक युवकांना योग्य दिशा मिळत आहे. चंद्रपूरकरांचा मानाचा सलाम नरेश बनकर यांचे कार्य हे खऱ्या अर्थाने समाजाभिमुख आहे. छोट्या गावातून आलेला एक युवक, स्वतःच्या सोयी-सुविधांपेक्षा समाजाच्या बौद्धिक प्रगतीला प्राधान्य देतो, ही बाब निश्चितच प्रेरणादायी आहे. चंद्रपूर शहरात ज्ञानाचा दिवा पेटवणाऱ्या या “पुस्तक वेड्या” युवकाला चंद्रपूरकरांचा मानाचा सलाम आहे. त्यांच्या कार्यामुळे अनेकांच्या हातात पुस्तक आले, अनेकांच्या मनात स्वप्ने रुजली आणि अनेकांच्या आयुष्याला दिशा मिळाली. ज्ञानदान हीच खरी सेवा मानून कार्य करणारे नरेश बनकर हे आजच्या तरुणाईसाठी आदर्श आहेत. त्यांचा हा प्रवास असाच सुरू राहो आणि अधिकाधिक विद्यार्थ्यांपर्यंत ज्ञानाची गंगा पोहोचो, हीच अपेक्षा.
संकलन :- निलेश ठाकरे, चंद्रपूर
संपादक :- दिपक चरणदास भगत, (विद्याश न्युज), मो. 9421717068
टिप्पणी पोस्ट करा
0टिप्पण्या